شرکت توزیع نیروی برق استان خراسان شمالی

شرکت توزیع نیروی برق استان خراسان شمالی

شرکت توزیع نیروی برق استان خراسان شمالی
  • سه‏ شنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۶

  • En
nkedc
ارتباط با ما
تست شماره یک

نظرسنجی نظر شما در مورد پرتال شرکت توزیع برق استان خراسان شمالی چیست؟

نظر شما در مورد پرتال شرکت توزیع برق استان خراسان شمالی چیست؟
عالیبسیار خوبخوبمتوسطضعیف

ثبت نظر

آثار تاریخی استان خراسان شمالی

چاپ تعداد بازدید : 9157

 

شهرستان بجنورد

 

بناي عمارت مفخم (موزه باستان شناسي و مردم شناسي)

شماره ثبت در فهرست آثار ملي : ۹۵۲  

 موقعیت: بجنورد، خیابان شریعتی شمالی

عمارت مفخم بزرگترين و شاخص­ترين اثر تاريخي دروۀ قاجار در استان خراسان شمالی است که در اوایل دهۀ ۱۳۰۰ هجری قمری بدستور يار محمدخان شادلو معروف به سردار مفخم، حاکم منطقه شمال خراسان، به عنوان محل سکونت وی و خانواده­اش ساخته شده است. اين بنای مجلل ۳۴ اتاق با دو تالار بزرگ دارد. نمای اصلی ساختمان در سمت جنوب است که سراسر آن به زیباترین وجهی با انواع فنون كاشيكاري معرق، معقلي، هفت رنگ و با طرح­ها و نقوش انساني، حيواني، اسليمي، ختايي و هندسي زینت یافته است. مصالح بکار رفته در بنا آجر با ملات گچ است و هر طبقه ساختمان داراي دو ايوان شمالي و جنوبي مي باشد، سرتاسر بنا با کاشي هاي خشتي و هفت رنگ زيبا در اندازه و شکل هاي مختلف به رنگهاي فيروزه اي، زرد، صورتي، بنفش، سفيد، سبز، سرخ و سياه کاشي کاري شده و هر ستون با طرح و نقش خاص خود زينت داده شده است. نماي بيروني ساختمان تصاويري از دو فرشته بالدار، چهره هاي انساني، نقاشي از گل و گياه و پرنده، طبيعت و طرحهاي هندسي سده ۱۳ را به تماشا مي گذارد. اين بناي تاريخي با شماره ۹۵۲ در فهرست آثار تاريخي به ثبت رسيده است. بنای عمارت مفخم پس از مرمت و احیا به موزه بزرگ باستان شناسی و مردم شناسی استان تبدیل شده است.

موزه هاي مردم شناسي از جمله موزه هاي تاريخي هستند که در آن گوشه اي از فرهنگ اقوام و ملل يک منطقه را در قالب هاي آداب و رسوم، مشاغل سنتي و صنايع دستي به نمايش گذاشته مي شود. بخش مردم شناسي موزه از سه موضوع کلي اقوام، مشاغل و آئين ها تشکيل شده است. در ادامه محتوای هر یک از بخش های موزه مردم شناسی معرفی شده است.

 

آيينه خانه مفخم (موزه اسناد و نسخ خطي)

شماره ثبت در فهرست آثار ملي : ۱۱۶۷

موقعیت: بجنورد، خیابان شریعتی شمالی

بناي معروف به آيينه خانه يکي از يادمانهاي برجسته ي دوره قاجار خراسان شمالي است که در شمال شهر بجنورد، در منتهي اليه شمالي خيابان شريعتي قرار دارد. در دوره قاجار بناي آيينه خانه همراه با بناهاي ديگري از جمله عمارت مفخم، کلاه فرنگي، حوضخانه و سردر، در باغ بزرگي قرار داشته و مجموعه دارالحکومه ي مفخم را تشکيل مي داده است. اين بنا در دهه ۱۳۰۰ هجري، همزمان با دوره حکومت ناصرالدين شاه به دستور يارمحمد خان شادلو، معروف به سردار مفخم ساخته شده و به عنوان فضاي اداري و ديواني، براي انجام ديدارهاي رسمي سردار مفخم با رجال سياسي عهد قاجار و نيز انجام مراسم تشريفات نظامي و رايزني در باب مسائل سياسي و اجتماعي با سران ايل شادلو و ديگر رجال سياسي دوره قاجار مورد استفاده قرار مي گرفته است.

معروف است که طراحي نقشه ساختماني آيينه خانه به دست ميرزا مهدي خانشقاقي ( ممتحن الدوله) اولين مهندس معمار ايراني که از دانشکده معماري پاريس فارغ التحصيل شده بود، انجام شده است. ساختمان آيينه خانه در دو طبقه به ابعاد تقريبي۱۱×۱۸ متر و به ارتفاع حدود ۱۰ متر ساخته شده که در مجموع ۹ اتاق دارد. يکي از اتاقهاي طبقه فوقاني تالاري است به ابعاد ۸×۳ متر که تمام ديوارها و سقف آن با طرحهاي زيبايي آيينه کاري شده و به خاطر وجود همين تالار است که اين بنا را آيينه خانه ناميده اند. بناي آيينه خانه به شماره ۱۱۶۷در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده و از سال ۱۳۷۹ تاکنون به عنوان موزه ي اسناد و نسخ خطي مورد استفاده قرار مي گيرد.

 

امامزاده محمدرضا لنگر

شماره ثبت در فهرست آثار ملي: ۵۱۵۳

موقعیت: شهرستان بجنورد، ۱ کیلومتری روستای لنگر

بنای امامزاده محمد رضا یکی از یادمانهای مذهبی- تاریخی شهرستان بجنورد است که احتمالاً در دوره تيموري ساخته شده است. كتيبۀ بنا که اکنون مفقود شده تاريخ ساخت مقبره را ۸۷۶ هـ .ذكر مي­كرده است. این بقعه بارها تعمیر شده و نماي خارجي آن در دوره قاجار كاملاً تجديد شده است. بنا از كف تا بالاي گنبد دوپوش حدود ۷ متر ارتفاع دارد. پيشاني ايوان­ها، لچكي­ها و تمام پوستۀ خارجي گنبد با كاشي­هاي فيروزه­اي رنگ پوشش يافته است.

 

بنای آرامگاهی بش قارداش

شماره ثبت در فهرست آثار ملي : ۴۵۷۵

موقعیت: ۴ کیلومتری جنوب غرب بجنورد

بنای آرامگاهی بش­قارداش از آثار برجستۀ دورۀ قاجاری در شهرستان بجنورد است که طرح كلي پلان آن از يك گنبدخانه در وسط و دو اتاق كوچك­تر در طرفین تشكيل شده که ورودی آنها در ضلع غربی است. در جلوي هر ورودی ايواني با قوس جناقي وجود دارد که در طرفین آن مناره­ای ساخته­اند. سراسر نماي غربي بنا، روي ستون­ها و نيز گنبد با كاشی­های فیروزه­ای و هفت رنگ تزئین شده است. این بنا آرامگاه سردار مفخم، حاکم منطقه شمال خراسان در دوره قاجار است.

 

كوشك باغ علي آباد 

شماره ثبت در فهرست آثار ملي : ۴۹۵۳

موقعیت: شهرستان بجنورد، روستای علی آباد

کوشک باغ علی­آباد بنايي است دو طبقه با پلان مستطيلي که در دورۀ قاجار در مرکز باغی ساخته شده است. این کوشک چهار ورودي در جهات اصلي دارد و طرح كلي آن در طبقه همكف شامل يك حوضخانه با سقف گنبدی در مركز و دو اتاق در ضلع شرقي و غربي است. در زیر سقف حوضخانه رسمي بندي و كاربندي­های زیبای گچی وجود دارد. برای رسیدن به طبقه دوم و پشت بام پلکان­هایی در بنا تعبیه شده است. مجموعه باغ و کوشک علی آباد از نمونه های معماری باغ ایرانی در استان خراسان شمالی است.

 

مجموعۀ سبزه میدان

شماره ثبت در فهرست آثار ملي : ۱۴۲۲۳

موقعیت: بجنورد، میدان شهید

مجموعۀ سبزه ميدان متشكل از یک كاروانسرا، حمام، راسته بازار و چند قهوه ­خانه از آثار دورۀ قاجار در شهر بجنورد است. شاخص­ ترين اثر اين مجموعه كاروانسرا است كه طرح كلي آن از يك ميانسرا و ۳۴ حجره در اطراف آن تشكيل شده است. قسمت­هاي مختلف کاروانسرا از جمله لچکی قوس­ها به شيوه آجرچيني و آجرهاي قالبي برجسته تزئين شده است.  بناي حمام در شمال شرقي مجموعه قرار دارد و به شيوه حمام هاي سنتي طراحي شده است. در اين طرح پس از ورودي، رختكن وجود دارد كه از طريق يك راهروي باريك به سربينه و نهايتاً گرمخانه راه پيدا مي كند.

 

نام اثر: خانۀ بانك ملي

شماره ثبت در فهرست آثار ملي : ۱۴۱۵۰

موقعیت: بجنورد، خیابان امیریه جنوبی

خانۀ بانک ملی یکی از خانه­ های دورۀ پهلوی در شهر بجنورد است که با تلفیق معماری سنتی و اروپایی ساخته شده است. پنجره­ ها و برخي ورودي­ های بنا با قوس كماني پوشش يافته و بر بالاي آنها قاب­هاي کاشیکاری شده­ای ایجاد شده است. پلان بنا، سقف شيرواني معروف به كلاه فرنگي، سرستون­ها كورنتي و بسياري ويژگي هاي ديگر اين بنا از معماري اروپايي در سده هاي ۱۹- ۱۸ ميلادي اقتباس شده است .

 

آرامگاه امامزاده سلطان سيد عباس(معصوم زاده)

موقعیت: بجنورد، میدان دفاع مقدس

آرامگاه امامزاده سلطان سيد عباس که به معصوم زاده شهرت یافته در جنوب شهر بجنورد قرار گرفته و به دلیل نوسازی­های مکرر، تاریخ ساخت آن دقیقاً معلوم نیست. اين بقعه مدفن امامزاده سلطان سيد عباس، فرزند امام موسي كاظم(ع) است كه در دورۀ حكومت عباسی از مدينه وارد خراسان شده و در اواخر سدۀ دوم هجري وفات يافته است.

 

شهرستان شیروان

غارهاي هنامه

شماره ثبت در فهرست آثار ملي: ۲۲۲۱۴

موقعیت: روستای هنامه، ۱۸ كيلومتري شمال شرقي شيروان

غارهای هنامه از مجموعه­ای فضاهاي دستکند تشکیل شده كه براي ايجاد يك روستا با موقعيت تدافعي ويژه در دل كوه كنده شده است. اين مجموعه معماري دستكند شامل فضاهاي متعدد مسكوني، انبار، آغل و...است كه با اختلاف سطح و در سه طبقه ساخته شده­اند. طبقه اول باره ­بند یا محل نگهداری احشام و طبقات دوم و سوم محل انبار آذوقه و اسكان مردم بوده است. به استناد مطالعۀ سفالینه­ های به دست آمده در اطراف این مجموعه و نیز مطالعات تطبیقی، غارهای هنامه در قرون ۵-۴ هجری ساخته شده و در دوره­های بعد و به ویژه در زمان آشوب­ها و نا امنی مورد استفاده قرار می­گرفته است.

 

آرامگاه امامزاده حمزه ابن موسي الرضا (ع)

شماره ثبت در فهرست آثار ملي : ۷۰۴

موقعیت: شهر زیارت

آرامگاه امامزاده حمزه رضا یکی از بقاع متبرکه و اماکن تاریخ شهرستان شیروان است که در روستای زیارت قرار گرفته و به حمزه ابن موسی الکاظم، از برادران امام رضا (ع) منسوب است. این بنا پلان مستطیلی و چهار ورودی در جهات اصلی دارد.دیوارهای خارجی بنا با تاقنماهای قوسدار نماسازی شده و ایوان ورودی اصلی در ضلع جنوبی کاشیکاری شده است. تاریخ ساخت این بنا دقیقاً مشخص نیست ولی با توجه به نوع پلان، نماسازی­ها و شیوه اجرای گنبد و طاق و قوس-ها به احتمال فراوان در دوره صفوی بنا شده و بعدها مکرراً تعمیر شده است.

 

چهار تـاقي تيموري

شماره ثبت در فهرست آثار ملي : ۴۸۰۸

موقعیت: بناي تاريخي چهار تاقي تيموري در ۶ كيلومتري شيروان واقع شده است. اين مقبره به عيدخواجه يكي از سرداران تيمور منسوب است. بناي مقبره تيموري از بيرون نماي هشت ضلعي و از داخل نقشه چهار ضلعی دارد. گبند بنا از نوع دو پوش منفصل بوده که در سال های گذشته پوشش خارجی آن از بین رفته است. عناصر مختلف از جمله تاق نماهايي با پوشش جناقي و آجرچيني خفته راسته در قسمت ساقۀگنبد نمای خارجی بنا را تزیین کرده است. داخل بنا با اندود گچ پوشیده شده که در بخشهای مختلف با نقاشي هاي منحصر بفردي با صحنه شکارگاه و نقوش گیاهی تزیین شده است. همچنین در زیر نورگیرهای پایین گنبد یک نوار کتيبه گچبري زيبا به خط ثلث با مضمون آیاتی از سورۀ مبارکه آل عمران جلوۀ خاصی به این بنا داده است.

 

شهرستان فاروج

قلعه تاريخي علي آباد

شماره ثبت در فهرست آثار ملي: ۱۲۰۸۳

موقعیت: شهرستان فاروج، روستای یام

 

قلعه علی ­آباد یکی از قلاعی است که در دورۀ صفوی برای ایستادگی در برابر اقوام مهاجم ساخته شده و با توجه به نا امنی منطقه همچنان تا اواخر دوره قاجار مورد استفاده بوده است.این قلعه پلان مستطیلی دارد و با برج و بارو و خندق بزرگی مستحکم سازی شده است. این قلعه دو دروازه در وسط حصار شمالی و جنوبی، چهار برج درگوشه­ها و دو برج در وسط حصار شرقی و غربی دارد.

 

آرامگاه بابا و بی­ بی

شماره ثبت در فهرست آثار ملي: ۵۹۴۵

موقعیت: شهرستان فاروج، روستای استاد

زیارتگاه بابا و بی­بی از آثار تاریخی دوره تیموری در شهرستان فاروج است. این بنا متشکل از دو اتاق در ضلع شمالی و جنوبی و یک ایوان بزرگ با پوشش قوسی در ضلع شرقی است. در داخل هر اتاق قبری وجود دارد که بر روی آن یک صندوقچه چوبی منبت­کاری شده با نقوش گیاهی و کتیبه­هایی به خط ثلث وجود دارد. سقف اتاقی که مرقد بابا حسین در آن قرار گرفته با گنبد رُک و عرقچینی در زیر پوشش یافته و پوستۀ خارجی گنبد روکشی از جنس ورق گالوانیزه دارد.

 

حمام قدیمی روستای استاد

موقعیت: شهرستان فاروج، روستای استاد

نمونه­ای از حمام­های دورۀ قاجار-پهلوي در شهرستان فاروج است که به صورت زیرزمینی با مصالح سنگ و ساروج ساخته شده است. طرح کلی حمام از یک راهروی ورودی، یک سربینه با پلان هشت ضلعی، گرمخانه و مخازن آب تشکیل شده است. سقف حمام پوشش گنبدی دارد و در وسط گنبدها روزنه­ای جهت ورود نور به حمام تعبیه شده است.

 

مسجد جامع استاد

شماره ثبت در فهرست آثار ملي: ۱۸۷۳۹

موقعیت: شهرستان فاروج، روستای استاد

مسجد جامع استاد از آثار مذهبی-تاریخی شهرستان فاروج است که به دلیل انجام تعمیرات فراوان تاریخ دقیق ساخت آن معلوم نیست. این مسجد از نوع مساجد شبستانی ساده است و پلان آن متشکل از یک مستطیل است که در وسط آن ستون­های چهارگوش بزرگی به قطر ۲ متر وجود دارد. این ستون­ها در قسمت بالا به وسیلۀ قوس­های جناقی کند که فشار حاصل از سقف را به پایه­ ها منتقل می­کنند به هم ارتباط یافته است.

 

شهرستان اسفراین

شهر بلقیس

شماره ثبت در فهرست آثار ملی:۴۴۹۷

موقعیت: ۳ کیلومتری جنوب شهر اسفراین

شهر بلقيس بقاياي شهر کهن اسفراين در خراسان شمالي است که از سده هاي نخستين اسلام شکل گرفته و تا پايان دوره صفوي و اوايل قاجار زندگي در آن جريان داشته و به عبارتي بیش از هزار سال تاریخ اسفراین را در دل خود جای داده است. شهر بلقيس شرايط و ويژگي هاي كامل يك شهر اسلامي را داراست و از بخش هاي مختلف شامل ارگ، شارستان و تاسيسات مختلف شهري چون بازار و مسجد و... برخوردار است. ارگ شهر بلقیس مهم ترین و شاخص ترین اثر اين مجموعة باستاني است که از آن مي توان به عنوان یکی از بزرگترین سازه های خشتی در ایران نام برد. این سازه بزرگ خشتی و چینه ای وسعتی حدود ۵۱۰۰۰ مترمربع دارد که زماني ۲۹ برج در اندازه های متفاوت حفاظت از آن را به عهده داشته اند. در گرداگرد ارگ يک خندق وسيع وجود دارد که نفوذ پذيري قلعه را دشوارتر مي ساخته است. در محدودۀ حصار شهر(شارستان) آثار دیگری نیز قابل مشاهده است که عبارتند از: ۱- بقعه شیخ آذری شاعر و عارف قرن نهم هجري که در قسمت شمالی شارستان شهر واقع شده است ۲- راسته بازار در بخش میانی شهر، مشتمل بر بازار و بخش هاي اقتصادي شهر است كه مابين تپه منار در جنوب و شيخ آذري در شمال قرار گرفته است.۳- محل معروف به تپه منار«که با توجه به نوشته های مورخین، جغرافی نویسان و نیز کاوش های باستانشناختی احتمالاً محل مسجد در دوران اسلامی است » که بخش هایی از آن را باستان شناسان کاوش کرده اند. بعلاوه، دو بنای مهم دیگر هم خارج از حصار شهر بلقيس ولي در نزديکي آن قرار دارند: يکي بنای کاروانسراي معروف به کهنه رباط در بخش شمال غربي شارستان شهر بلقيس و ديگري مجموعه اي معروف به یخدان ها که در بخش جنوب غربی شهر تاریخی اسفراین قرار دارند.

کاوش هاي باستان شناسي در شهر بلقيس از سال ۱۳۸۶ با انجام گمانه زني براي تعيين عرصه و حريم شهر شروع شد و تا کنون به طور مستمر ادامه داشته است. کاوش هاي شهر بلقيس منجر به کشف آثار فرهنگي-هنري نفيسي شامل انواع سفالينه ها و ظروف، سکه، کوره هاي سفالگري، بقاياي مسجد و آب انبار و آثار ديگري شده است که روي هم رفته تصوير روشني از تاريخ اين شهر باستاني را ترسيم مي کنند. آثار به دست آمده از شهر بلقيس در موزه بزرگ باستان شناسي استان در بجنورد به نمايش درآمده است.

انجام مطالعات و کاوشهاي باستان شناختي منجر به معرفي شهر بلقيس و تبيين اهميت هاي فرهنگي آن شده و باعث تاسيس پايگاه ميراث فرهنگي شهر بلقيس در سال ۱۳۸۸ شد. از اين زمان، پايگاه شهر بلقيس به موازات کاوش هاي باستان شناختي، به انجام فعاليت هاي مرمتي در بخشهاي مختلف شهر به ويژه مرمت ارگ و نيز مقبره شيخ آذري پرداخته و برنامه هاي گسترده اي براي شناسايي و معرفي اين ميراث ارزشمند باستاني در دستورکار دارد.     

 

قلعۀ صعلوک

شماره ثبت در فهرست آثار ملي:

موقعیت: شهرستان اسفراین،

بنای تاریخی قلعه صعلوک دژی استوار بر جبهۀ جنوبی ارتفاعات سالوک است که که قدمت آن به قرون ۶-۷ هجري ميرسد و در متون تاريخي مختلف از آن ياد شده است. این قلعه بر فراز يک صخره منفرد با ديواره هاي پرتگاهي ساخته شده که تسخير آن را بسيار دشوار ساخته است. در داخل قلعه بقاياي تاسيسات مختلف مانند انبار آذوقه و غلات، حمام، آسياب، زندان و محل سکونت فرمانده قلعه و افراد ديگر وجود دارد که روي هم رفته مساحت قلعه را به بيش از يک هکتار مي­رساند. قلعه صعلوک از نظر وسعت و موقعیتِ بسیار صعب العبور، یکی از برجسته ترین قلاع نظامی دورۀ اسلامی در شمال خراسان است.

 

شهرستان جاجرم

مسجد جامع جاجرم 

شماره ثبت در فهرست آثار ملي: ۱۵۸۰

موقعیت: جاجرم، خیابان ۱۵ خرداد جنوبی

بنای مسجد در میانه بافت تاريخي شهر جاجرم واقع شده كه هنوز بخشهایی از آنها مانند ارگ کاظم خان و باغ و بنای کوشک و برخی بناهای دیگر بر جای مانده­اند. برخي پژوهشگران بنای اولیه مسجد جامع جاجرم را به دورۀ سلجوقی نسبت می­دهند. این مسجد از نوع مساجد شبستانی است و پلان آن بسیار ابتدایی و مشابه طرح یک ایوانی است. ورودی بنا در ضلع شمالی آن قرار گرفته که به یک صحن کوچک به ابعاد ۵/۷×۵/۷ وصل می­شود. در دو ضلع شرقی و غربی صحن مسجد شبستانهایی ساخته شده که هر یک حدود ۳ متر عرض دارند. فضای شبستانها به وسیله طاق و ضربی پوشش یافته و به وسیله رواقهایی به صحن مرکزی مرتبط می­شود. در پشت شبستان غربی یک فضای الحاقی در راستای شبستان اصلی ساخته شده که در فصول سرد سال به عنوان شبستان زمستانی از آن بهره می­برده­اند. سقف این تالار با طاقهای لاچسبان پوشش یافته و در منتهی الیه جنوبی آن محرابی تعبیه شده است.

مسجد جامع جاجرم بر خلاف الگوی رایج مسجد سازی مناره ندارد و در مجموع نمای بیرونی آن ساده و عاری از تزیین است. فقط بر پیشانی ایوان و در محل ورود به گنبدخانه چند کاشی فیروزه­ای کتیبه دار وجود دارد که به شدت آسیب دیده­اند. به غیر از این بیشتر تزیینات در گنبدخانه تمرکز یافته که اغلب شامل تزیینات گچبری، کاربندیها، قطاربندی در قسمت محراب، لچکی­ها و چند کتیبه است. در دوره­های متاخر اسلامي (احتمالا صفوی) در برخی قسمتها روی اندود گچ را با رنگ قرمز اخرايي تزیین کرده­اند.

 جهت صحن شمالی-جنوبی است و ضلع جنوبی آن از طریق یک ورودی بلند به فضای گنبدخانه منتهی می­شود. محراب مسجد در ضلع جنوبی گنبدخانه، در میانه دیوار جنوبی قرار گرفته و ۲۳۵ سانتی متر ارتفاع و ۸۵ سانتی­متر عمق دارد. گنبد دایره­ای بنا به کمک چهار فیلپوش که راس آنها به شکل ترکش­های خورشیدی تزیین شده بر فضای مربعی گنبدخانه استوار شده است. در مرکز عرقچین گنبد نقش یک ستاره ۲۴ پر به طور برجسته کار شده است.مصالح بنا از خشت و گل، چوب، سنگ و ملاط گچ است که به احتمال فراون در اصل پوشش کاشی داشته که امروزه به غیر از بخش کوچکی که از آن یاد شد از بین رفته است. مسجد جامع جاجرم در چندین دوره مرمت شده و به نظر می رسد در دوره تیموری تغییرات اساسی در آن به وجود آمده باشد؛ به نحوی که شاکلۀ کلی آن نشان از معماری دوره تیموری دارد.

اعتماد السلطنه در مطلع الشمس بنا را اینگونه توصیف می­کند: بالای این صفه که کتیبه مقصوره است سه آجر کاشی نصب شده در روی یک آجر سبز که دو ثلث آن شکسته، نوشته شده است «توکلت» و در یک طرف «علی الله». در یک طرف و قیمابین صورتی شبیه به (مجمر) آویخته شده با خط سیاهی است و در گوشه دیگر آجر نوشته است «خدای بر آن بنده مسلمان» و زیر این عبارت «در کار» و زیر آن «بر عشر معروف» و زیر آن «دهه محرم سنه» پایین تر از آن «تقبل الله منه». در آجر کاشی وسط با خط جلی برجسته لفظ یا احد نوشته شده است. در بالای آجر سبز دیگر «لا اله الا الله محمد رسول الله» و در زیر فاتحه الکتاب، بعد از آن سوره توحید و در زیر «بتاریخ بیستم ماه سنه سبع و سبیعن» و بعد از «سبعه و سبعین» کلمه لایقرا که ظن قریب به یقین «خمسمائه» بوده و به نظر می­رسد در یک طرف طول آجر نیز نوشته شده است ان الدین عند الاسلام و در طرف دیگر شهد الله انه لا اله الا هو و الملائکه و اولوالعلم قائماً بالقسط. این آجرها را از محل دیگر به اینجا آورده و نصب کرده­اند حالا آ« محل خارج از مسجد بوده یا داخل الله اعلم...». 

در حال حاضر کتیبه کاشی­های ایوان جنوبی آسیب دیده و کلمه«خمسمائه» از بین رفته است.  تحقیقات به عمل آمده در محل نشان می­دهد در سالهای پیش مسجد کتیبه­ای داشته که اشعار روی آن تاریخ مرمت بنا را نشان می­داده است:

توفیق ز حضرت واحد شد                            درویش علی ساعی این مسجد شد

                    تاریخ طلب نمودم از پیر خرد                        گفتا ز غنچه هـ ساقط شد

ماده تاریخ درج شده در بیت دوم(کلمه غنج) سال ۱۰۳۴ را به عنوان تاریخ مرمت بنا ذکر کرده است. احتمالا در نمای ایوان جنوبی مسجد کاشی­ هایی وجود داشته که تاریخ احداث آن را نشان می­داده و بعدها از بین رفته است. سه کاشی کنونی نیز احتمالا به هنگام تعمیرات از جای اصلی جابجا شده و از هم دور افتاده­اند. این کاشی­ها که اعتماد السلطنه نیز شرح مفصلی از آنها ارائه کرده از نظرتکنیک ساخت و رنگ لعاب با کاشی هایی که زمانی درون مقبره علی ابن مهزیار در شرق شهر جاجرم وجود داشته قابل مقایسه­ اند. بنابر این تاریخ مذکور در آنها (۵۵۷هـ) به زمان ساخت بنا ارتباطی ندارد.

 

آرامگاه خواجه علي بن مهزيار 

شماره ثبت در فهرست آثار ملي : ۱۶۵۸۳

موقعیت: حومه شرقی جاجرم، ابتدای جاده جاجرم-سبزوار

آرامگاه خواجه مهزیار از جمله آثار ارزشمند مذهبی-تاریخی شهرستان جاجرم به شمار می­رود که ساخت آن را به دوره ایلخانی نسبت می­دهند. این آرامگاه پلان چهارتاقی ساده دارد که در پاکار گنبد به صورت هشت ضلعی درآمده و نهایتاً به کمک چهار فیلپوش، گنبد بزرگی بر فراز آن ساخته شده است. ورودی بنا در ضلع شمالی قرار دارد که در بالای آن تزیینات مقرنس کاری به چشم می خورد. براساس متون تاریخی، تا دورۀ قاجار فضای داخلی بقعه و به ویژه مرقد تزیینات آجرهای لعابدار فیروزه ای با نقش برجستۀ آیات شریفۀ قرآنی به خط ثلث و نقوش گیاهی داشته که بعدها از محل برداشته و به مقبره یارمحمد خان شادلو در بش قارداش منتقل و در آنجا نصب شده است. این کاشی ها در حال حاضر در «گنجینه هنرهای اسلامی» موزه ملی ایران به شماره ثبت ۳۲۷۸ نگهداری می شوند. طبق برخي روايات مذهبی اين بنا مدفن ابولحسن علي بن مهزيار، از اعاظم اصحاب ائمۀ اطهار است. علی بن مهزیار از سوی امام رضا (ع) و امام جواد (ع) مقام نمایندگی و وکالت در نواحی جاجرم داشته و تألیفات و کتب متعدد از وی برجای مانده است.

 

بناي شاهزاده ابراهيم دربند

شماره ثبت در فهرست آثار ملي: ۱۱۰۷۶

موقعیت: شهرستان جاجرم،۱ كيلومتري شمال روستاي دربند

آرامگاه شاهزاده ابراهیم در یک کیلومتری شمال روستای دربند از توابع بخش شوقان شهرستان جاجرم است. بنای امامزاده در دامنۀ شرقی تپه­ای قراردارد که دربردارندۀ لایه­های استقراری از قرون ۸-۷ تا دوره صفوی است. پلان اصلی بنا چهار ضلعي و متاثر از سبك چهار طاقي است ولی با الحاقات بعدی شکل دایره­ای به خود گرفته است.در نمای خارجی بنا در طرفین هر ورودی یک مناره کوتاه تزیینی ساخته شده است. در داخل ایوانهای شرقی و شمالی آثار تزیینات گچبری به شیوۀ قالبی وجود دارد. با وجودیکه کتیبه ای در بنا وجود ندارد و نیز نمی توان در متون تاریخی سند روشنی از زمان ساخت بقعۀ شاهزاده ابراهیم به دست آورد، سبک معماری بنا و شیوۀ اجرای تاق و قوسها معماری قرون ۷ و ۸ را به ذهن القاء می کند. به اعتقاد اهالي، مدفن امامزاده ابراهيم، برادر امام رضا (ع) است.

 

شهرستان مانه و سملقان

تپه قلعـه خان

شماره ثبت در فهرست آثار ملي : ۱۴۲۱

موقعیت: شهرستان مانه و سملقان، روستای رسالت(قلعه خان)

تپه قلعۀ خان یکی از بزرگترین و مهم­ترین استقرارگاه­های پیش از تاریخ در شهرستان مانه و سملقان است که سابقۀ استقرار در آن به دورۀ نوسنگی، حدود هشت هزار سال قبل، می­رسد و زندگی در آن تا دورۀ ساسانی ادامه داشته است. بعلاوه آثاری از استقرار در دوره­های مختلف اسلامی نیز در این تپه کشف شده است. كاوشهاي باستان شناسي در این تپه منجر به کشف بقایای یک قلعه بزرگ دورۀ ساسانی و مقدار زیادی خمره سفالی و اشیاء باستانی دیگر شد که امروزه در موزۀ باستان شناسي (عمارت مفخم) در مرکز استان نگهداری می­شوند.

 

آرامگاه امامزاده قاسم بازارقارناس

شماره ثبت در فهرست آثار ملي : ۱۱۱۲۹

موقعیت: شهرستان مانه و سملقان، روستای بازار قارناس

آرامگاه امامزاده قاسم یکی از یادمانهای مذهبی-تاریخی دورۀ قاجار در شهرستان مانه و سملقان است. ایوان ورودی در ضلع شرقی قرار دارد و سقف آن با قوس گهواره­اي بزرگی پوشش داده شده که در طرفين آن دو گلدسته با ارتفاع ۸ متر ساخته شده است.

 

مجموعه اسپـاخو

شماره ثبت در فهرست آثار ملي : ۱۵۷۹

موقعیت: شهرستان مانه و سملقان، روستای اسپاخو

مجموعه تاريخي اسپاخو در روستايي به همين نام و در ۶۱ کيلومتري جنوب غرب شهر آشخانه، مرکز شهرستان مانه و سملقان قرار دارد. در مجموعۀ تاريخي اسپاخو تاکنون ۱۴ اثر و محوطه تاريخي شامل بناي اسپاخو، قلعه شهر سوخته، معدن تاريخي، ساختار هاي آرامگاهي، قلعه ساساني،  محوطه اسپاخو، حمام، راه  قديمي، محوطه ساساني، رشته قنات هاي قديمي، محوطه اسلامي و محوطه چشمه علي اصغر شناسايي شده است. مهمترين و شاخص ترين اثر اين مجموعه بناي سنگي اسپاخو است که بر سطح تپه اي نسبتاً بلند در جنوب روستاي امروزي اسپاخو قرار دارد. اين بنا با جهت طولي شرقي- غربي از دو فضاي متفاوت تشکيل شده است: فضاي مربع شکل زير گنبد که فضاي اصلي است (تالار) و فضاي مستطيل شکل ايوان. ابعاد کلي بنا ۵۰/۱۲×۴۰/۲۱ متر است و در مجموع مي توان ساختار بنا را به دو بخش گنبدخانه و ايوان تقسيم نمود. به طور کلی ويژگي هاي برجسته معماري بناي اسپاخو ترکيبي از عناصر و سبک هاي معماري بناهاي دوران تاريخي ايران و بویژه دوران ساساني است. با توجه به قرار گرفتن اين مجموعه تاريخي در نزديکي جاده گرگان به بجنورد، مهمترين هدف در برنامه هاي پژوهشي اين مجموعه تاريخي، کاوش هاي باستان شناسي و تبديل مجموعه به يک سايت موزه فضاي باز جهت معرفي جاذبه هاي تاريخي استان و جذب گردشگر تاريخي است.

 

شهرستان گرمه

موزه قلعه جلال الدين گرمه

شماره ثبت در فهرست آثار ملي: ۱۵۷۷

موقعیت: انتهاي بلوارامام رضا (ع)

قلعه جلال الدین یکی از برجسته­ترین قلعه­های نظامی خراسان شمالی قلمداد می­شود که در سده­ های ۷-۶ هجری ساخته شده است. این قلعه با مصالح سنگ و ساروج به صورت يک شش ضلعي منظم روی سطح ناهمواروصخرهای تپه ای بلنداحداث شده است. موقعيت جغرافيايي قلعه بر سر راه ارتباطي شهرها و مراکز مهم شمال شرق فلات ايران همچون نيشابور، جرجان، مرو و خوارزم اهميت راهبردي قلعه را دو چندان مي­کرد.

قلعه جلال الدين از نظر ابعاد معماري در نوع خود کم نظير است و باروي آن در تراز پایین و تا ارتفاع ۵ متری نزديک به ۳ متر ضخامت دارد. روي هم رفته بلنداي بارو در ضلع شرقي حدود ۱۵ است.

در کف برجها و راهروهاي تراز فوقانی باروي قلعه خمره هاي بزرگي کار گذاشته شده که در مواقع نياز آب يا آذوقه مورد نياز را تامين مي کرده است. هر يک از اين خمره ها نزديک به ۱۵۰ لیتر حجم دارند و با در نظر گرفتن مجموع ۱۲۸ خمره موجود در فضاهاي مختلف برآورد مي­شود در اين ظروف حدود ۱۹۰۰۰ لیتر یا۲۰ تن مايع يا غله ذخيره مي­شده است.

بعلاوه چاهی به قطر حدود ۳ متر در گوشه ي غربي حیاط قلعه حفر شده است که شايد دسترسی قلعه نشینان به منبع آب دایمی را فراهم مي کرده است. با توجه به بستر صخره اي قلعه، بی تردید حفر اين چاه در دل سنگ از شاهکارهای مهندسی در زمان خود بوده است.

سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري با هدف احياي قلعه جلال الدين به عنوان موزه از سال ۱۳۸۶ مطالعه و مرمت اين بنا را به طور متمرکز آغاز کرد و در خرداد سال ۱۳۹۰ اين بنا با عنوان موزه معرفي شخصيت هاي جلال الدين شهير تاريخ ايران با تاكيد بر شخصيت جلال الدين خوارزمشاه افتتاح گرديد.

با توجه به معروف بودن قلعه به «قلعه جلال الدين» و اينكه نمي توان آن را به يقين به هيچ کدام از شخصيتهاي معروف جلال الدين در تاريخ ايران منسوب کرد در ضلع شرقي موزه در طبقه اول شرح احوال و آثار شخصيتهاي معروف جلال الدين در قالب تابلوهايي به بازديدكننده معرفي شده است.

يكي از وي‍ژگي هاي منحصر به فرد اين موزه-قلعه كه آنرا از نظر محتوايي از نمونه هاي مشابه خود متمايز ساخته شيوه پرده خواني و نقالي در آن است كه نوعی نمایشِ مذهبی و ملي ایرانی است. در این نمایش،داستان تصويري نقش شده بر پرده هاي درون هر برج به شيوه نقالي روايت مي شود كه طي آن وقايع تاريخي دوران مغول و مصایب اولیای دین با کلام آهنگین بازگو مي شود.

 برجهاي موجود در موزه به اين نوع روايتگري اختصاص داده شده است و در هر برج پرده اي با داستاني جداگانه نصب شده است. از ويژگيهاي منحصر به فرد اين موزه استفاده از سيستم ديجيتال براي پخش اين نوع روايتگري در هر کدام از برجها به صورت جداگانه مي باشد .

ساير قسمتهاي نمايشي موزه در مسيرهاي بازديد قرارگرفته که اين ويژگي به بازديد امكان مي دهد تا ضمن حرکت در مسير و مرتفع ترين قسمتهاي قلعه، با ويژگيهاي معماري نظامي، مصالح بکار رفته، خمره هاي تاريخي كار گذاشته شده در دل ديوارهاي قلعه و در نهايت شيوه هاي تدافعي قلاع تاريخي از نزديک آشنا گردد.

 

رباط عشق

 شماره ثبت در فهرست آثار ملي : ۱۱۰۶۲

موقعیت: روستای رباط عشق، شهرستان گرمه

 رباط یا کاروانسرای عشق یکی از چندین رباط تاریخی شهرستان گرمه است که در دورۀ تیموری بر سر شاهراه ارتباطی گرگان و نیشابور بنا شده است. شواهد موجود نشان می­دهد که در دورۀ تیموری در این محل کاروانسرای قدیمی­تری وجود داشته که قدمت آن دست کم به قرون ۵-۴ هجری می­رسد و به دلیل تخریب زیاد -به دستور میرعلی شیر نوایی، وزیر دربار سلطان حسین بایقرا- در کنار آن رباط کنونی را ساخته­اند. کاروانسرای موجود پلان مستطيلي دارد و حياط مركزي آن يك صحن چهار ايواني است كه از هر طرف با غرفه­ هاي متعدد و اتاق ­هايي براي استراحت كاروانيان و نيز اصطبل­ هايي براي احشام آنها احاطه شده است. مصالح اصلی بنا سنگ، ساروج و آجر است و طرح كلي آن تا حد زيادي به رباط قلي شباهت دارد.

 

مسجد جامع درق

شماره ثبت در فهرست آثار ملي: ۱۷۳۸۷

موقعیت: شهرستان گرمه، شهر درق

مسجد جامع درق یکی از آثار ارزشمند مذهبی-تاریخی شهرستان گرمه قلمداد می­شود که در دوره صفوی احداث شده است. این مسجد کوچک با الگوی معماری سنتی و مصالح خشت و گل ساخته شده و سقف آن با مجموعه­ای از قوسهای ضربی پوشش یافته است. در وسط بنا چهار ستون درشت چهارگوش وجود دارد که پایه­ های گنبد بزرگ مرکزی بر روی آنها  قرار گرفته است.

 

شهرستان رازوجرگلان

بقعه شاهزاده نبي غلامان

بناي شاهزاده نبي غلامان در ۲۰۰ متري جنوب غلامان و مشرف به آن قرار گرفته‌است اين بنا در سال ۱۳۱۸ به دستور سروان امير عباس ديباج حاکم وقت منطقه و به دست استاد شيخ علي نوروزي و به شاگردي محمد رحماني تجديد ساخت شد. از ساختارهاي قبل از مرمت و بازسازي بنا امروزه اثري باقي نمانده و تمامي ساختار امروزي بناي امامزاده مربوط به زمان پهلوي اول است. اين بنا به شکل شش ضلعي ايوان‌دار و با مصالح عمده آجر، گچ، ملات گلي و چوب است. ايوان بنا رو به شمال قراردارد يک ورودي بنا از جهت ايوان و شمال است و ورودي ديگر بنا از جهت غربي است. بنا داراي دو سنگ نوشته يکي بر بالاي سر در ورودي و ديگري در بالاي سردر ايوان است که به سال تجديد ساخت و سازندگان اشاره مي‌کنند. با توجه به پراکندگي تعداد زيادي قطعات کاشي و آجر لعاب‌دار گويا اين مصالح نيز از جمله تزئينات بنا بوده که امروزه از بين رفته‌است. از چگونگي تزئينات بخش داخلي بنا به دليل مرمت و پوشش يک دست گچ، شواهدي باقي نمانده است. اين امامزاده در ميان مردم منطقه بسيار مورد احترام است و گورستان امروزي غلامان نيز در اطراف آن شکل گرفته است.

 

مجموعه تاريخي راز

قديمي‌ترين شواهد توالي استقراري شهر راز، امروزه در مناطق شمالي آن در تپه تاريخي "باير قلعه" و تپه "مجاورسفيد" باقي مانده است. با توجه به شواهد باستان شناسي تپه باير قلعه بخش کوچکي از يک استقرار بزرگ روستايي از قرون ميانه اسلامي (قرن پنجم ه.ق تا به امروز) بوده‌است. تپه مجاورسفيد نيز بخشي از استقرار گذشته راز بوده که کاربرد نظامي و حاکميتي داشته‌است تپه مجاور سفيد در بخش شرقي تپه باير قلعه قرارگرفته و هنوز در بخشهايي از آن شواهد ديوار و استحکامات نظامي باقي مانده است. سومين اثر اين مجموعه گورستان تاريخي راز است که در بخش جنوبي بافت امروزي شهر راز قرارگرفته‌است و با توجه به سنگ نگاره‌هاي قبور آن، قدمت کاربرد گورستان تا دوران صفوي به عقب بازمي‌گردد. در بخش جنوب غربي اين گورستان بقاياي مقبره موسوم به فخررازي قراردارد که در ميان اهالي منطقه بسيار مورد احترام است. با توجه به تخريب کامل سنگ قبر اين مقبره و از ميان رفتن شواهد باستان‌شناسي آن، از هويت اصلي شخص مدفون در آن اطلاع دقيقي در دست نيست. چهارمين اثر اين مجموعه درخت کهنسال "سرو" راز است که در بخش مرکزي بافت شهر قرار دارد اين درخت با عمر تقريبي۸۰۰ سال به عنوان يک اثر طبيعي در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است.

 

ارگ تاريخي آلمادوشن

ارگ آلمادوشن در بلندترين بخش کوهي استوانه‌اي شکل و منفرد قرار گرفته‌است. سطح اين کوه نسبتا مسطح است  طول شرقي غربي اين قلعه، بيش از ۱۰۰متر و عرض شمالي جنوبي آن حدود۵۰۰ متر است. در تمامي بخش‌هاي سطح اين کوه آوار و توده‌هاي لاشه‌سنگ وجود دارد آواري که هر کدام مخروبه‌هاي يک بنا بوده است. در جنوبي‌ترين سطح اين کوه و در نزديکي لبه پرتگاهي آن مخروبه‌ يک بناي مستطيل شکل بزرگ وجود دارد که به نظرمي‌رسد مهمترين ساختمان اين قلعه بوده است.اسم اين اثر از روستاي آلمادوشن که نزديکترين روستا به آن گرفته شده‌است. اين نام در زبان ترکي " محل افتادن سيب" معني مي‌دهد. در خصوص قدمت و تاريخچه اثر مي‌توان گفت، ارگ آلمادوشن يک قلعه نظامي است که از دوران اشکاني تا قرون ميانه اسلامي يعني قرون ۶ و ۷ هجری قمری کاربرد داشته‌است. ارگ آلمادوشن با توجه به موقعيت و ويژگي طبيعي از جهت نظامي در يک سير ۱۵۰۰ ساله يعني از دوران‌هاي اشکاني تا قرون ميانه اسلامي حائز اهميت بوده است.

 

بقعه سيد بزرگ

بقعه سید بزرگ يکي از بناهاي آرامگاهی منطقه با ويژگي معماري محلي است که در ۵۰۰ متري شرق روستاي مرزي پرسه‌سو قرارگرفته است. با توجه به ويژگي‌هاي معماري، بنا مربوط به دوره تيموري است و در دوره صفوي و قاجار نيز مرمت شده است. ساختمان و پلان بقعه عبارت است از بناي چهار ضلعی شکل گنبددار. ساختمان بقعه بر سطح یک سکوي مستطیل شکل با مصالح سنگ و ملاط گل، قرارگرفته است ابعاد این سکو ۱۰×۱۸ متر است که امروزه بخش عمده‌ای از آن با ملات سیمان پوشانده شده و دو ورودی یکی در جهت غرب با هفت پله و یکی در جهت جنوب با سه پله برای دسترسی به سطح سکو ایجادشده است. پلان اصلی بنا شامل یک ایوان بزرگ در سمت شرق و یک گنبد خانه مربع شکل است که علاوه بر ورودی ایوان از سه جهت اصلی دیگر نیز دارای ورودی است به نظر مي‌رسد بنا قبلاً چهار طاق گنبد داری  بوده که بعداَ ایوان هم به آن الحاق شده است. 

بازدید های امروز : ۵۷۸ بازدید های دیروز : ۱۴۱۳ بازدید های ماه جاری : ۲۰۲۳۹ کل بازدید ها : ۳۶۷۷۷۸

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به شرکت توزیع نیروی برق استان خراسان شمالی می باشد

طراحی و اجرا: توسا